محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
397
تحفه خانى ( فارسى )
و مقدار خوردن ازين معجون يك مثقال و دو دانگ است و اگر سبب ضعف معده سوء المزاج بارد رطب بادى باشد كه ماده او بلغم و چسپنده باشد و علامت او آروق ترش و كمى شهوت طعام و نفخ در شكم و بسيارى حدوث تخمه و فساد غذا در معده و ميل باغذيه كه درو تيزى باشد و حدوث غثيان و بسيارى آب دهن خصوصا بوقت خواب و رنگ صاحب علت بول او بسفيدى مايل و دير حركت كردن نبض و نرمى آن و خروج مواد بلغمى بقئ و علاج درين مقام پاك ساختن معده است بقئ بچيزها كه سابقا مذكور شد و به خوردن جلاب از باديان رومى و باديان رسمى و بيخ سوسن تراشيده نيمكوفته از هريك سه درم و از گلقند عسلى ده درم چنانچه رسم است ترتيب داده نيم گرم بر نهار بايد آشاميد و غذا درين صورت نخودآب است با شيرهء تخم معصفر و دارچينى و فلفل و زعفران و يا باقليهاى خشك كه در آن مثل دارچينى و فلفل انداخته باشد و گاهى خوردن زنجبيل مربّى ده درم و يا معجون زيره مقدار يك مثقال و تليين طبيعت بحب ايارج و يا بايارج جالينوس و يا بايارج لوغازيا و بحقنه حاده كه سابقا مذكور شد و چرب كردن معده بروغنهاى گرم مثل روغن زيبق و سوسن و نرگس و خيرو . گوارش كندر و خوردن گوارش كندر درين ماده بسيار نافع است و اجزا و تركيب او برين وجه است فلفل و دار فلفل از هريك سه درم و كندر پنج درم و قولنجان و زنجبيل از هريك دوازده درم جوزبوا و قرنفل از هريك سه درم و قند سفيد مقدار تمام ادويه اگر شخص پير باشد و برودت مزاجش غالب باشد بجاى قند عسل بايد كرد اول ادويه نيك كوفته و پيخته و قند در قدرى آب به آتش آهسته بقوام آورده ادويه آميخته نيك